Làm việc trong môi trường nóng, doanh nghiệp cần làm gì để bảo vệ người lao động? | Wellbeing

Nhiệt độ ngoài trời thường vượt 35°C, thậm chí lên đến 38-39°C vào giữa trưa, khiến người lao động đối mặt với nguy cơ cao về sức khỏe và tính mạng. Doanh nghiệp không chỉ có trách nhiệm pháp lý mà còn phải hành động cụ thể, khoa học để bảo vệ sức khỏe người lao động, giảm thiểu tai nạn lao động và duy trì năng suất ổn định.

1. Tác hại nghiêm trọng của môi trường nóng đến người lao động

1.1. Say nắng

Khi làm việc trong môi trường nóng, cơ thể con người phải tăng cường bài tiết mồ hôi để hạ nhiệt, dẫn đến mất nước và mất cân bằng điện giải nhanh chóng. Say nắng (sốc nhiệt) là tình trạng nguy hiểm nhất, xảy ra khi nhiệt độ cơ thể vượt 40°C và các cơ chế điều hòa nhiệt độ tự nhiên bị phá vỡ. Các triệu chứng thường diễn biến nhanh, mức độ nặng với các dấu hiệu khởi phát là: Bứt rứt, nhức đầu; vã mồ hôi hoặc mặt đỏ gay, da nóng, khô và đỏ; lừ đừ, khó thở, buồn nôn, nôn, có khi đau bụng. Nếu không được cấp cứu điều trị kịp thời, đúng phương pháp sẽ nhanh chóng dẫn đến tình trạng thân nhiệt tăng lên cao (> 41 độ C). Nạn nhân thường hoa mắt, chóng mặt, sắc mặt tái nhợt, mạch nhanh; nặng hơn sẽ nhanh chóng bị mê sảng, co giật, hôn mê, trụy tim mạch và tử vong do hệ thống cơ quan cơ thể bị tổn thương.

Môi trường làm việc nóng, dẫn đến say nắng

1.2. Kiệt sức do nhiệt 

Kiệt sức do nhiệt phổ biến hơn, với các dấu hiệu như đổ mồ hôi nhiều, da nhợt nhạt, chóng mặt, yếu cơ, tim đập nhanh, buồn nôn. Nếu không xử lý kịp thời, kiệt sức nhiệt có thể tiến triển thành sốc nhiệt. Chuột rút do nhiệt xảy ra do mất muối và kali, gây co thắt cơ mạnh, đặc biệt ở chân và tay. Ngoài ra, cháy nắng do tia UV làm tăng nguy cơ ung thư da lâu dài, đồng thời làm suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, hô hấp.

Đây là giai đoạn cảnh báo, nếu không xử lý kịp thời sẽ tiến triển thành say nắng (heat stroke) - tình trạng nguy hiểm nhất khi thân nhiệt vượt quá 40°C, hệ thần kinh trung ương bị rối loạn và có nguy cơ tổn thương đa cơ quan.

2. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt

2.1. Đánh giá và giám sát môi trường làm việc

Theo quy định quản lý của QCVN 26:2016/BYT về vi khí hậu tại nơi làm việc: 

Các cơ sở có người lao động tiếp xúc với các yếu tố vi khí hậu phải định kỳ tổ chức đo kiểm tra vi khí hậu nơi làm việc tối thiểu 1 lần/năm và theo các quy định của Bộ luật lao động, Luật an toàn, vệ sinh lao động.

Người sử dụng lao động phải cung cấp đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động cho người lao động phù hợp với môi trường làm việc theo quy định của pháp luật An toàn, vệ sinh lao động.

Nếu vi khí hậu tại nơi làm việc không đạt giá trị cho phép, ví dụ chỉ số WBGT (Wet Bulb Globe Temperature) vượt 30°C (đối với lao động nặng) hoặc 26,7°C (lao động trung bình), người sử dụng lao động phải thực hiện ngay các giải pháp cải thiện điều kiện lao động và bảo vệ sức khỏe người lao động ví dụ như phải lập tức giảm cường độ công việc, tăng thời gian nghỉ hoặc chuyển sang ca làm mát hơn

Ngoài ra để không gian làm việc thoáng mát, các doanh nghiệp có thể Lắp thêm các thiết bị quạt gió trong môi trường làm việc không gian kín. Có thể sử dụng tấm chắn che nhiệt, điều hòa không khí (nếu có thể) và tăng cường thông gió nhà xưởng. Nhiệt độ giữa trong và ngoài trời chỉ nên chênh lệch trong khoảng 3°C - 6°C.

2. Biện pháp tổ chức lao động trong Phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt

Bố trí làm việc vào thời tiết mát mẻ: Những ngày nhiệt độ môi trường tăng cao nên bố trí làm việc vào lúc thời tiết mát mẻ, phân công lao động làm các công việc ít vận động hơn, hạn chế làm việc ngoài trời.

Không làm việc quá sức: Không làm việc quá lâu dưới trời nắng hoặc làm việc trong môi trường nóng bức độ ẩm cao, tránh các hoạt động thể lực quá sức. 

Nghỉ ngơi định kỳ: Sau khoảng 45 phút hoặc 1 tiếng làm việc liên tục ở nơi nắng nóng, hãy nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 10 - 15 phút. Điều này giúp tái tạo năng lượng và tăng hiệu suất làm việc. Với lao động nặng (xây dựng, hàn, vận chuyển), thời gian làm việc liên tục không được vượt quá 30 phút khi nhiệt độ trên 38°C. Doanh nghiệp cần bố trí lịch luân phiên, đảm bảo mỗi người lao động có ít nhất 2–3 giờ làm việc trong nhà hoặc dưới mái che mỗi ca.

3. Biện pháp y tế trong Phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt

Ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý

Theo dõi sức khỏe: Người bị ảnh hưởng nhiều do nắng nóng như người già, trẻ em, người mắc bệnh mãn tính... để được điều trị kịp thời

Uống nước đầy đủ: Khuyến khích uống từng ngụm nhỏ, đều đặn mỗi 15–20 phút, không chờ khát mới uống. Bạn có thể pha một chút muối vào nước uống hoặc sử dụng dung dịch oresol, nước chanh hoặc nước trái cây (không chứa cồn hoặc cafein). 

Biện pháp y tế trong Phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt

Lưu ý chỉ nên sử dụng Oresol khi người lao động mất nước, có dấu hiệu kiệt sức do nhiệt và thực sự cần bù nước và điện giải. Việc sử dụng quá nhiều điện giải có thể gây ra các tác dụng phụ như hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh, và thậm chí gây tử vong.

Chăm sóc dinh dưỡng: Xây dựng thực đơn cho người lao động bao gồm nhiều rau xanh và củ quả để bổ sung các vitamin cần thiết cho cơ thể.

4. Biện pháp cá nhân trong phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt

Tập luyện thể dục: Tăng cường rèn luyện giúp cơ thể nâng cao sức khỏe tăng cường thích nghi với thời tiết khắc nghiệt.

Trang bị bảo hộ lao động: Luôn trang bị cho người lao động đầy đủ các thiết bị chống nắng, chống nóng khi làm việc dưới trời nắng như Mũ rộng vành có lưới che gáy, khăn ướt che cổ và vai, Kính râm chống UV, kem chống nắng, Giày bảo hộ thoáng khí, găng tay chống nhiệt nếu làm việc gần nguồn nhiệt…Nhiều doanh nghiệp còn trang bị thêm áo làm mát (cooling vest) chứa túi gel hoặc hệ thống quạt nhỏ gắn vào áo cho công nhân làm việc liên tục ngoài trời.

Lựa chọn trang phục phù hợp: Khi làm việc ngoài trời nắng nóng cần mặc quần áo mỏng nhẹ, thoáng mát, thấm hút mồ hôi và sáng màu, chất liệu cotton hoặc vải kaki thoáng khí, có chỉ số UPF 50+ để chống tia UV.

Biện pháp cá nhân trong phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt

Tránh tắm ngay sau khi ra nắng: Không nên tắm ngay sau khi đi nắng về, vì đây là lúc cơ thể tiết ra nhiều mồ hôi, thân nhiệt thay đổi đột ngột sẽ nguy hiểm, dễ dẫn đến đột quỵ

5. Xây dựng kế hoạch sơ cứu và huấn luyện

Tất cả nhân viên phải được huấn luyện sơ cấp cứu say nắng, kiệt sức nhiệt. Nội dung huấn luyện bao gồm nhận biết sớm các dấu hiệu: chóng mặt, buồn nôn, da nóng khô, lú lẫn, thở nhanh. Đặc biệt nếu phát hiện có người đang bị sốc nhiệt hoặc nghi ngờ có nguy cơ đột quỵ do nóng, hãy ngay lập tức gọi 115 để kịp thời đưa họ đến bệnh viện cấp cứu. tiến hành sơ cứu cơ bản như sau trong thời gian đợi xe cấp cứu đến:

• Kiểm tra dấu hiệu sống: Kiểm tra mạch đập và nhịp thở của bệnh nhân.

• Cởi bỏ quần áo ngoài: Đảm bảo bệnh nhân không bị áp lực từ quần áo. Khai thông đường thở và thực hiện hô hấp nhân tạo nếu bệnh nhân ngưng tim phổi.

• Đưa bệnh nhân vào nơi mát mẻ: Đặt bệnh nhân vào chỗ có bóng râm hoặc thoáng khí (nếu có quạt).

• Làm lạnh cơ thể: Đắp khăn lạnh hoặc áp gói nước đá lên vùng nách, sau cổ và vùng bẹn để giảm nhiệt cơ thể. Mục tiêu là để thân nhiệt giảm xuống khoảng 38,3°C đến 38,8°C.

• Uống nước hoặc dung dịch điện giải: Khuyến nghị cho bệnh nhân uống nhiều nước hoặc dung dịch điện giải (oresol), nhưng không ép buộc bệnh nhân uống.

6. Chăm sóc sức khỏe đặc biệt cho nhóm nguy cơ cao

Tại doanh nghiệp, quản lý và đồng nghiệp cần chú ý đặc biệt đến một số người nguy cơ cao say nắng cao gồm: 

+ Người già, trẻ nhỏ và phụ nữ có thai. 

+ Những người làm việc, luyện tập với cường độ cao ở ngoài trời nắng lâu hoặc trong môi trường nóng bức: người lao động nông nghiệp, công nhân làm việc ở các lò gạch, lò luyện gang thép... 

+ Những người mắc các bệnh mạn tính: tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, đái tháo đường…

Những người này cần phải được khám sức khỏe chuyên sâu trước khi bố trí làm ngoài trời. Doanh nghiệp nên bố trí bác sĩ hoặc y tá tại chỗ trong mùa nóng, kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần cho nhóm này. Những người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc hạ huyết áp hoặc lạm dụng rượu cần được theo dõi đặc biệt chặt chẽ..

Phòng chống say nắng, kiệt sức do nhiệt không phải là trách nhiệm của riêng ai mà là sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, người lao động và cơ quan quản lý nhà nước. Doanh nghiệp hãy coi đây là đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực - tài sản quý giá nhất của mình.